آشنایی با ورق اسیدشویی، روش تولید و کاربردهای آن

اخبار تاریخ انتشار : 26 مهر ماه 1400
اخبار آخرین بروزرسانی : 27 مهر ماه 1400
آشنایی با ورق اسیدشویی، روش تولید و کاربردهای آن

 

ورق اسیدشویی از آن دسته محصولات فولادی است که شاید اسم آن را زیاد نشنیده باشید، اما در زندگی روزمره شما کاربردهای زیادی دارد. ساخت خودرویی که هر روز سوار می‌شوید بدون استفاده از انواع ورق اسیدشویی، تقریباً غیرممکن است. همچنین بدون انجام فرایند اسیدشویی، ساخت بسیاری از ورق‌های فولادی دیگر مثل ورق روغنی و ورق گالوانیزه، امکان‌پذیر نیست. در این مقاله علاوه بر پرداختن به کاربرد ورق اسیدشویی، به مزایا و استانداردهای آن نیز اشاره شده است.

 


ورق اسیدشویی چیست؟

ورق سیاه پایه اصلی تولید تمامی ورق‌هایی است که به روش نورد سرد تولید می‌شوند. ورق اسیدشویی نیز از این قاعده مستثنا نیست؛ اما موضوعی که ورق اسیدشویی را متمایز می‌کند، روش تولید آن است که چیزی فی‌مابین فرایند تولید ورق سیاه و تولید انواع ورق‌های سرد، محسوب می‌شود؛ یعنی فرایندی که روی ورق اسیدشویی انجام می‌شود را نوعی پیش‌نیاز تولید ورق روغنی و ورق گالوانیزه در نظر می‌گیرند.

ورق اسیدشویی در اصل همان ورق سیاه است که ابعاد آن تا حدودی اصلاح شده و پوسته‌های سطح آن را حذف کرده‌اند.

 

مهم‌ترین علت اسیدشویی ورق

 

مهم‌ترین علت اسیدشویی ورق چیست؟

علت اصلی اسیدشویی ورق، حذف اکسید آهنی است که در دمای بالا روی ورق سیاه ایجاد می‌شود. البته برای تمییز از اکسید آهن معمولی، به آن پوسته یا Scale می‌گویند. از لحاظ شیمیایی، پوسته شباهت زیادی با زنگ‌زدگی دارد اما مهم‌ترین تفاوت آن‌ها این است که پوسته در دمای بالا ایجاد می‌شود و رنگ آن خاکستری تیره است. حذف پوسته، رنگ ورق سیاه را تغییر داده و سطح آن را یکدست می‌کند.

 


فرآیند اسید شویی ورق سیاه علاوه بر یکدست کردن سطح آن، از آسیب به غلتک‌های موجود در خط نورد سرد، جلوگیری می‌کند.

 

روش تولید ورق اسیدشویی

 

روش تولید ورق اسیدشویی چگونه است؟

ساخت ورق اسیدشویی معمولاً دارای 6 مرحله اصلی است:

 

مرحله اول: پوسته گیری اولیه

پیش از ورود کلاف ورق سیاه به فرآیند اسیدشویی، ابتدا توسط چند غلتک آن را باز می‌کنند. این غلتک‌ها هم در زیر و هم در بالای ورق شروع به دوران می‌کنند و موجب می‌شوند که علاوه بر تخت شدن ورق، پوسته‌های درشت آن شکسته و حذف شوند.

 

مرحله دوم: پیوسته سازی و جوشکاری کویل ورق

در این مرحله که به آن مداوم سازی نیز گفته می‌شود، انتهای هر کویل ورق که در مرحله قبلی صاف ‌شده، به سر کویل بعدی وصل شده و در محل اتصال جوشکاری لب به لب صورت می‌گیرد. به این صورت که محل اتصال توسط یک جریان الکتریکی دارای ولتاژ بالا، ذوب می‌شود. نوع فرایند جوشکاری و میزان ولتاژ، بستگی به گرید و ترکیب شیمیایی فولاد به کار رفته در ورق، دارد.

 

مرحله سوم: پوسته گیری نهایی

در این مرحله، ورقی که یکدست شده مجدداً از بین چند غلتک عبور داده می‌شود تا علاوه بر تحت کشش قرار دادن ورق و اصلاح ابعادی آن، تمامی پوسته‌های کوچک موجود روی آن، حذف شود. در این مرحله، محل اتصال بین 2 کویل نیز با سایر نقاط ورق، هم‌سطح می‌شود.

 

مرحله چهارم: اسیدشویی

مرکز و اصلی‌ترین بخش خط اسید شویی، وان‌های اسید است. در مخازن این قسمت، اسید کلریدریک 2 تا 10 درصد و دارای دمای 82 تا 93 درجه سانتی‌گراد قرار دارد. با توجه به قابلیت نفوذ بالای این اسید و احتمال آسیب به فلز پایه، به آن مقداری بازدارنده‌های شیمیایی اضافه می‌شود. پس از عبور ورق سیاه از وان‌های این قسمت، آن را با آب می‌شویند تا به ورقی با رنگ نقره‌ای مات و فاقد هرگونه ضایعات تبدیل شود.

 

مرحله پنجم: تست

در این مرحله به منظور دستیابی به ورقی با لبه‌های تمیز و عرض یکنواخت، بین 19.05 تا 50.8 میلی‌متر از لبه‌های آن را برش می‌دهند. در انتهای این بخش نیز کیفیت کلی و یکدست بودن ضخامت ورق در تمامی نقاط توسط اشعه ایکس مورد بازرسی قرار می‌گیرد.

 

مرحله ششم: کلاف کردن ورق

در بخش نهایی مقداری روغن به سطح ورق اسیدشویی اضافه می‌شود تا از زنگ زدن آن تا 6 ماه جلوگیری کند. سپس توسط قیچی، محل اتصال ابتدا و انتهای کویل‌های ورق که به صورت سر به سر جوش داده بودند را مجدداً برش می‌زنند و توسط غلتک مجدداً ورق صاف‌شده را به صورت کویل در می‌آورند. این کویل‌ها بسته به اهداف فروش هر کارخانه، به بخش بسته‌بندی یا بخش تولید ورق گالوانیزه و سایر ورق‌های سرد، ارسال می‌شوند.

برای آشنایی با روش تولید سایر ورق‌های فولادی، به مقاله «انواع ورق فولادی» مراجعه کنید.

 

6 کاربرد مهم ورق اسیدشویی

 

6 کاربرد مهم ورق اسیدشویی

همانند ورق سیاه، کاربرد اصلی ورق اسیدشویی نیز مصارف ساختمانی است. مهم‌ترین کاربردهای این ورق را در لیست زیر می‌بینید:

 

1.    تولید قوطی پروفیل و لوله
2.    ساخت شاسی و رینگ خودرو
3.    تولید مخازن گاز، صنایع نفت و پتروشیمی
4.    تولید انواع ورق سرد
5.    تولید انواع سیلندر گاز
6.    صنایع دریایی و ساخت کشتی

 

البته ورق اسیدشویی مورداستفاده برای هر کدام از صنایع بالا، ممکن است با استاندارد متفاوتی تولید شود. با انواع این استانداردها در بخش بعد، آشنا می‌شوید.

 

با انواع استاندارد ورق اسیدشویی آشنا شوید

در کشور ما از استانداردهای مختلفی برای ساخت ورق اسیدشویی استفاده می‌شود اما پرکاربردترین آن‌ها، استانداردهای اروپایی DIN 1614 و BS EN 10111 است.
در استاندارد DIN، ورق اسیدشویی به 4 نوع StW22، USt23، RRStW23 و StW24 تقسیم می‌شوند که میزان کربن موجود در آن‌ها بین 0.08 تا 0.1 درصد است. بر اساس استاندارد BS EN نیز 4 نوع ورق اسیدشویی DD11، DD12، DD13 و DD14 وجود دارد که درصد کربن موجود در آن‌ها بین 0.08 تا 0.12 درصد قرار می‌گیرد.

 

مزایای اسیدشویی ورق چیست؟

بخشی از مزایای اسیدشویی ورق مثل صاف و صیقلی کردن سطح ورق سیاه و جلوگیری از آسیب به غلتک‌های خط نورد سرد ورق را در بخش‌های قبلی خواندید؛ اما استفاده از اسید کلریدریک برای فرایند اسیدشویی نیز مزایایی دارد که در ادامه، لیست این مزایا را می‌بینید:

•    قیمت پایین‌تر در مقایسه با سایر اسیدها مثل اسید سولفوریک
•    بازدهی بالاتر در مقایسه با اسید سولفوریک در حد 2.5 تا 3.5 برابر، مزیتی که باعث می‌شود در مقایسه با سایر اسیدها، به حجم کمتری از آن نیاز باشد.
•    ایجاد رسوب کمتر
•    حلالیت هیدروژن پایین‌تر و در نتیجه آسیب کمتر به قطعه
•    نیاز به دمای پایین‌تر برای اثربخشی در مقایسه با سایر اسیدها

 

مزایای اسید کلریدریک باعث می‌شود که در صورت استفاده از آن، قیمت ورق اسیدشویی پایین بیاید. البته قیمت ورق سیاه نیز بر قیمت این نوع ورق، تأثیر زیادی دارد.

 

ابعاد ورق اسیدشویی+ برترین تولیدکنندگان

کارخانه‌های فولاد مبارکه، فولاد غرب آسیا و اکسین اهواز از برترین تولیدکنندگان ورق اسیدشویی هستند. ورق اسیدشویی این کارخانه‌ها معمولاً هم به صورت کویل و هم به صورت شیت عرضه می‌شود. کویل این ورق‌ها دارای ضخامت 2 تا 5 میلی‌متر و عرض 1000 و 1250 میلی‌متر است. شیت این ورق‌ها نیز در ابعاد 1000 در 2000 میلی‌متر تولید می‌شود.

 


ورق اسیدشویی یکی از پرکاربردترین مقاطع فولادی در صنعت است، در حدی که نیاز صنایعی مثل خودروسازی به انواع ورق اسیدشویی، حیاتی و غیرقابل‌انکار است. دانستن کاربرد ورق اسیدشویی و فرآیند اسیدشویی در کنار قیمت آهن، به شما کمک می‌کند تا از بین انواع ورق‌های فولادی موجود در بازار، محصول مناسب با پروژه‌تان را به راحتی انتخاب کنید.
 

مسعود تاجیک
- نویسنده
سوالات متداول
سوالات متداول

پاسخ :

بخشی از مزایای اسیدشویی ورق شامل صاف و صیقلی کردن سطح ورق سیاه و جلوگیری از آسیب به غلتک‌های خط نورد سرد ورق می‌شود.

پاسخ :

علت اصلی اسیدشویی ورق، حذف اکسید آهنی است که در دمای بالا روی ورق سیاه ایجاد می‌شود. البته برای تمییز از اکسید آهن معمولی، به آن پوسته یا Scale می‌گویند.

پاسخ :

ورق اسیدشویی در اصل همان ورق سیاه است که ابعاد آن تا حدودی اصلاح شده و پوسته‌های سطح آن را حذف کرده‌اند.

ارسال نظر جدید