وال پست چیست؟
وال پست چیست؟

شاید «وال پست» به گوش شما هم خورده باشد و از خودتان پرسیده باشید که وال پست چیست؟ چه کاربردی دارد؟ و تاثیر آن بر ساختمان چیست؟

اگر می‌خواهید درباره وال پست بدانید و با انواع، استانداردها و نحوه اجرای آن بیشتر آشنا شوید به شما پیشنهاد می‌کنیم این مطلب را بخوانید. اگر به دنبال آشنایی بیشتر با وال پست هستید، احتمالا مقالات دیگر در حوزه ساختمان‌سازی و خرید مصالح ساختمانی به کارتان خواهد آمد؛ پس به  راهنمای جامع ساخت‌وساز  آسرون سری بزنید.

 

وال پست چیست؟

وال پست پروفیل‌هایی با نمره پایین و به‌صورت کلاف است که در طول‌های مشخص برای یکپارچه عمل کردن دیوار در بین قاب‌ها و در دل دیوار قرار می‌گیرد. درواقع وال پست‌ها هنگام زلزله و باد، نیروهای وارده را از دیوار به فریم منتقل نموده و درنتیجه سبب استحکام بیشتر دیوار می‌شوند. همان‌طور که گفته شد وال پست برای اتصال بهتر دیوار با اسکلت سازه به کار می‌رود و در فرهنگ لغت نیز به معنی «نگه‌دارنده دیوار» است.

 

اهمیت استفاده از وال پست 

بیشتر فعالان حوزه ساخت‌وساز معتقدند که محکم بودن بخش‌های اصلی سازه مانند تیر، ستون و سقف‌ها برای استحکام ساختمان و عملکرد صحیح آن کافی است. درصورتی‌که در زلزله‌های اخیر به‌خصوص زلزله کرمانشاه دیده شد که باوجود پایداری سازه و اعضای اصلی آن، عدم استحکام اعضای غیر سازه‌ای ازجمله دیوارهای پیرامونی، تیغه‌ها، نماهای ساختمان و تأسیسات می‌تواند آسیب‌های اقتصادی و حتی جانی جبران‌ناپذیری به وجود آورد؛ بنابراین لزوم اجرای بخش‌هایی مانند وال پست بر همگان مشخص شد.

 

انواع وال پست چیست؟

انواع وال پست‌ها در دو دسته کلی قرار دارد:

 

۱- وال پست عمودی یا قائم

۲- وال پست افقی

 

۱- وال پست عمودی- وال پست قائم

وال پست عمودی هنگامی به کار می‌رود که دهانه بزرگ باشد و برای نصب آن را از روی تیر طبقه پایین به زیر تیر طبقه بالا در دهانه جوش می‌دهند. در اجرای وال پست عمودی، باید میلگرد آجدار نمره 10 در فاصله‌های یک متر به یک متر به نبشی یا قوطی جوش داده شود تا درگیری لازم مابین تیغه و وال پست ایجاد گردد. در این صورت دیوار در زمان وارد شدن بارهای جانبی رفتار یک‌دست‌تری خواهد داشت.

 

۲- وال پست افقی

وال پست افقی تنها درصورتی‌که ارتفاع دیوار بیشتر از 3.5 متر باشد، قابل‌اجرا خواهد بود. جهت اتصال بهتر، وال پست افقی را با استفاده از میلگردهای آجدار نمره ۱۴ و یا بالاتر در فواصل ۱ تا ۱٫۵ متر به سازه سقف متصل می‌کنند.

 

 

وال پست در سازه‌های مختلف

وال پست در سازه‌های مختلف ازجمله سازه‌های فلزی و بتنی استفاده می‌شود و برای هر سازه‌ای نوع خاصی از وال پست طراحی شده است.

نوع بتنی در سازه‌های با مصالح بنایی و نوع فلزی در ساختمان‌های دارای اسکلت به کار می‌رود. وال پست در سازه‌های مختلف را از پروفیل‌هایی مانند نبشی، ناودانی، قوطی و تسمه می‌سازند؛ اما وال پست ساخته‌شده از نبشی نسبت به نوع تولیدشده از قوطی پروفیل، در انتقال بار جانبی و یکدستی دیوار بهتر عمل می‌کند.

در مورد چگونگی اجرای وال پست در ساختمان‌ها، ۲ روش وجود دارد:

 

روش اول

در روش اول اجرای وال پست، باید قبل از بتن‌ریزی و هنگام آرماتوربندی پلیت‌ها داخل مقطع قرار گیرند.

 

روش دوم

در روش دوم اجرای وال پست، باید بعد از بتن‌ریزی مقاطع، پلیت‌های موردنظر توسط انکر بولت روی سطح بتنی محکم شوند.


 

اجرای وال پست در ساختمان بتنی

اجرای وال پست در ساختمان بتنی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا به کار بردن وال پست در دیوارها موجب می‌شود در هنگام زلزله سازه تغییر شکل ندهد.

 

 

اجرای وال پست در اسکلت فلزی

اجرای وال پست در اسکلت فلزی ضروری است؛ زیرا به دلیل تغییر مکان جانبی نسبتاً زیاد سازه خصوصاً در طبقات بالاتر می‌تواند به عملکرد صحیح سازه کمک کند.

 

استانداردهای وال پست

اهمیت استفاده از وال پست در ایران به 10 سال گذشته بازمی‌گردد. تقریباً از این زمان بود که استانداردهای وال پست نیز شکل گرفت که در اجرا اهمیت زیادی دارند. در ادامه استانداردهای وال پست را بیان می‌کنیم:

 

۱- استاندارد 2800

استاندارد 2800 یکی از استانداردهای وال پست است که باید نکات آن در اجرای وال پست در نظر گرفته شود. بندهای این استاندارد عبارت‌اند از:

 

بند 4-5-4: دیوارهای داخلی یا تیغه‌های با ارتفاع بیش از 1/8 متر، باید به شکل مناسبی نظیر استفاده از وادارها و دیگر روش‌ها ازنظر جانبی به سازه اتصال یابند.

 

بند 7-5-3: بیشترین طول مجاز هر دیوار غیر سازه‌ای که بین دو کلاف قائم قرار دارد، نباید از 6 متر یا 40 برابر ضخامت آن تجاوز کند. بیشترین ارتفاع دیوار غیر سازه‌ای از تراز کف نیز تنها می‌تواند 3.5 متر باشد. لبه‌های قائم تمام دیوارهای غیر سازه‌ای باید اتصال داشته باشند.

 

لبه‌های فوقانی (افقی) دیوار غیر سازه‌ای که در تمام ارتفاع کشیده نشده است باید با کلاف فولادی یا ناودانی نمره 6 یا معادل مقطع بتن مسلح یا چوبی که به دیوار سازه‌ای یا کلاف‌های احاطه‌کننده دیوار غیر سازه‌ای متصل باشد، مقید گردد.

 

۲- وال پست در مقررات ملی ساختمان

مطابق با بند 4-9-1-3 مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان، باید تمام دیوارهای پیرامونی جهت مقاومت در برابر زلزله توسط وال پست یا وادارهای عمودی ایمن شوند. همچنین نحوه اتصال و الزام به اجرای وادار عمودی وال پست در این بند توضیح داده شده است. رعایت ضوابط مبحث ششم مقررات ملی ساختمان نیز در مورد وال پست الزامی است. همچنین بند 8-3-1-11 مبحث هشتم مقررات ملی ساختمان نیز در مورد اجرای وال پست بوده که به اتصال اجزای غیر سازه‌ای به اجزای سازه‌ای اشاره دارد.


نکات اجرایی وال پست

نکات اجرایی وال پست‌ها بسیار زیادند که در زیر به برخی از مهم‌ترین آن‌ها اشاره شده است:

 

 

* اگر بیس پلیت قبل از بتن‌ریزی انجام نشود، حتماً باید توسط رول بولت پلیت‌ها به تیرها از بالا و پایین اتصال داده شوند. در نظر داشته باشید که هرگز نباید از میخ‌های فولادی 3 سانتی‌متری برای نصب پلیت‌ها به جان تیرها استفاده گردد.

 

 

 

نحوه اتصال وال پست

نحوه اتصال وال پست چندان سخت نیست؛ اما به دقت زیادی احتیاج دارد. در ادامه سعی کرده‌ایم مراحل نصب وال پست را به‌صورت چک‌لیست بیان کنیم:

 

 

 

اشتباهات رایج در اجرای وال پست

اشتباهات بزرگ در اجرای وال پست معمولا زمانی پیش می‌آید که اجرای آن توسط پیمانکار به دلیل کاهش هزینه‌ها یا دلایل دیگر با تغییراتی مواجه شود. ازجمله اشتباهات رایج در اجرای وال پست، استفاده از میلگرد به‌جای نبشی در اجرای کلاف‌های افقی است.

همچنین از دیگر اشتباهات رایج در اجرای وال پست می‌توان به عدم اجرای پشت‌به‌پشت نبشی‌های افقی و قائم اشاره کرد. در این صورت دیوار تنها در یک سمت، در داخل نبشی‌ها اجرا می‌شود که این امر از استحکام سازه خواهد کاست.

 

به عنوان مهندس ناظر در اجرای وال پست، وظیفه شما چیست؟

در زیر به وظایف مهندس ناظر در اجرای وال پست اشاره شده است:

 

 

اجرای وال پست بین دیوار و اسکلت سازه درگیری مناسبی ایجاد نموده تا از ریزش دیوار در برابر نیروهای وارد شده در اثر زلزله و باد جلوگیری کند. درصورتی‌که مهندس ناظر وال پست را طبق نقشه‌های ساختمانی اجرا نکند و بعداً در اثر زلزله و ریزش این دیوار و آسیب رسیدن به فردی، یکی از افرادی که مقصر خواهد بود مهندس ناظر است. بنابراین توصیه می‌شود درصورتی‌که در پروژه‌ای مراحل وال پست و نبشی کشی به‌درستی انجام نشده باشد، مهندس ناظر برگه پایان کار را مهر و امضا نکنند.

 

 

در نهایت باید گفت، با توجه به زلزله‌هایی که در چند سال گذشته در مناطق مختلف ایران اتفاق افتاد، استفاده از وال پست در دیوارهای ساختمان ضروری به نظر می‌رسد؛ زیرا نبود آن می‌تواند سبب بروز خسارات جانی و مالی زیادی شود. بنابراین انتظار می‌رود از این‌ پس در ساخت ساختمان‌های جدید استفاده از وال پست به‌صورت جدی مدنظر قرار بگیرد.