صنعت سیمان در یک قدمی ورشکستگی

اخبار تاریخ انتشار : 4 آبان ماه 1400
اخبار آخرین بروزرسانی : 4 آبان ماه 1400
صنعت سیمان در یک قدمی ورشکستگی

 

سید سجاد موسوی: «اواخر دهه ۷۰ و اوایل دهه ۸۰ که دولت از سرمایه‌گذاران برای ورود به صنعت سیمان دعوت کرد، شاهد حضور گسترده بخش خصوصی برای افزایش ظرفیت و خودکفایی این صنعت بودیم؛ اتفاقی که نه‌تنها به قطع واردات سیمان منجر شد، بلکه با ایجاد ظرفیت ۹۰میلیون تنی، صادرات به کشورهای همسایه را رقم زد.»

به گزارش آسرون، در دهه ۸۰، هر تن سیمان حدود ۵۰ هزار تومان قیمت‌گذاری شد که با توجه به نرخ هزار تومانی دلار، قیمت‌ها معادل ۵۰ دلار بود. بر این اساس شرکت‌ها از بازار و سرمایه‌گذاری رضایت داشتند، اما در ادامه با توجه به تورم بالا در کشور و افت شدید ریال در برابر دلار و از طرفی، قیمت‌گذاری دستوری بدون توجه به نرخ تورم، روزبه‌روز ضعف مالی این شرکت‌ها مشهودتر می‌شد.

وضع به گونه‌ای پیش رفت که بهای هر تن سیمان فله در سال ۱۴۰۰ با نرخ دلار  ۲۵هزار تومانی به حدود ۱۴دلار، یعنی کمتر از ۲۵ درصد دهه ۸۰ رسیده است. البته این وضعیت بغرنج مشمول تمامی ‌صنایع نیست، یا شاید بهتر است بگوییم، تنها منحصر به صنعت سیمان بوده است؛ چرا که سایرین یا بر مبنای نرخ تورم افزایش قیمت داشته‌اند یا بر مبنای قیمت جهانی، نرخ‌گذاری آنها انجام شده است.

این در حالی است که کارخانه‌های سیمان، به‌عنوان جزئی از صنایع انرژی‌بر، به ازای هر تن تولید، ۲۲ دلار انرژی مصرف می‌کنند که البته بخش زیادی از آن به صورت یارانه از طرف دولت تامین می‌شود، اما در هر صورت، قیمتی که برای سیمان تولیدی تعیین شده، حدود ۶۴ درصد بهای انرژی بدون در نظر گرفتن سایر هزینه‌های تولید و استهلاک است؛ هزینه‌هایی که اغلب موارد به صورت خرید اقلام و تجهیزات وارداتی برای جایگزینی در خطوط تولید صورت می‌گیرد.

بنابراین جلوگیری از افزایش قیمت‌ها وضعیتی را در این صنعت به وجود آورده است که به‌جرات می‌توان گفت، در هیچ صنعت دیگری به چشم نمی‌خورد. بعد از سال‌ها اعتراض و ارائه مستندات در مورد هزینه‌های تولید و مشکلات بازگشت سرمایه صنعت سیمان، در نهایت دولت دوازدهم با ورود این صنعت به بورس کالا برای قیمت‌گذاری تحت عرضه و تقاضا موافقت کرد، اما ظاهرا امروز با گذشت چند ماه در بر پاشنه سابق می‌چرخد و فقط شکل قیمت‌گذاری دستوری تغییر کرده است؛ تا جایی که با تعیین قیمت پایه ۲۵ هزار تومان برای هر کیسه سیمان و از طرفی فشار دولت بر سیمانی‌ها برای عرضه بیشتر از تقاضا، قیمت‌ها در همان محدوده دستوری باقی مانده است.

 

سیمان در حال مرگ است!!

رئیس هیات‌مدیره سیمان زابل می‌گوید: «صنعت سیمان از سال ۸۹ در سراشیبی سقوط قرار گرفت. امروزه قیمت سیمان بدون در نظر گرفتن ارزش افزوده، ۱۱ تا ۱۲دلار به فروش می‌رسد و به هیچ وجه تناسبی با میزان سرمایه‌گذاری صورت‌گرفته ندارد. این در حالی است که قیمت سایر مصالح مانند فولاد در طول این ۱۲سال با تبعیت از قیمت‌های بین‌المللی از کیلویی ۲۰۰ تومان به بیش از ۲۰ هزار تومان رسیده است.

عمده مساله از آنجا ناشی می‌شود که تحت فضای پوپولیستی، قیمت مسکن را به سیمان گره زده‌اند. سوال من از مسوولان محترم و آقای نیکزاد به‌ عنوان نایب‌رئیس مجلس شورای اسلامی ‌این است که چگونه قیمت سیمان از ۵۰دلار سال ۸۸، اکنون به ۱۲دلار رسیده، اما قیمت مسکن در طول این ۱۲سال جهش چند برابری را تجربه کرده است؟ 
اگر در دهه ۸۰ سرمایه‌گذاران وارد این صنعت شدند، به دعوت دولت بود، اما امروز همان سرمایه‌گذاران اذعان دارند که نباید این دعوت را اجابت می‌کردند. همین امروز هم کارخانه‌های سیمان با بالاتر از ۵۰ درصد پیشرفت فیزیکی تعطیل می‌شوند و تغییر کاربری می‌دهند.
قیمت هر تن سیمان فله، به‌عنوان محصول تولیدی بدون احتساب ارزش افزوده، ۳۴۵ هزار تومان است. در واقع یک کارخانه با ظرفیت یک‌میلیون تنی سالانه با فرض فعالیت با تمام ظرفیت ۳۴۵میلیارد تومان فروش دارد.
در حالی که در دهه ۸۰ همین کارخانه با هزینه‌ای حدود ۱۵۰ میلیون دلار احداث شده است. حتی اگر این عدد را  برخلاف واقعیت ۱۰۰ میلیون دلار در نظر بگیریم، در مجموع ۳ هزار میلیارد تومان هزینه شده است.
 حالا به فرض محال، اگر یک کارخانه سالانه حتی ۳۰ درصد سود کند، در واقع سالانه ۱۰۰ میلیارد سود کرده است؛ این عدد یعنی ۳ درصد سرمایه اولیه. یادمان باشد که ۳۰ درصد، فقط یک سود خیالی است و به هیچ وجه از چنین سودی خبری نیست.

از طرفی هزینه استهلاک در صنعت سیمان بسیار بالاست و بخش اعظم همین سود باید هزینه خرید تجهیزات شود. بنابراین سودهایی که شرکت‌های سیمانی منتشر می‌کنند، صرفا روی کاغذ است و واقعیت ندارد.

 

هزینه‌های استهلاک سر به فلک کشیده است

احسان‌فر به هزینه‌های تامین تجهیزات و آجر‌نسوز اشاره می‌کند و می‌گوید: «زمانی که قیمت هر تن سیمان معادل ۵۰دلار بود، با فروش ۲۰هزار تن سیمان، می‌توانستیم هزینه یک‌ بار آجر نسوز کوره را تامین کنیم، اما امروز علاوه بر اینکه ارزش هر تن سیمان به ۱۲دلار رسیده، قیمت آجر نسوز هم سر به فلک کشیده و هر تن ۳۶ میلیون تومان است. ما برای هر ۶ ماه، ۲۱۶ تن به قیمت ۸ میلیارد تومان خریداری کرده‌ایم. در واقع برای خرید یک‌تن آجر نسوز باید ۱۰۰ تن سیمان بفروشیم.

به‌منظور خرید چهار قلم بلبرینگ برای کارخانه باید ۱۸ میلیارد تومان غیر از هزینه‌های جانبی پرداخت کنیم و برای این میزان باید ۴۷ هزار تن سیمان برای تامین این رقم بفروشیم یا ۶ عدد سوزن انژکتور لودر کاترپیلار را به قیمت ۲۶۰ میلیون تومان خریداری کرده‌ایم؛ پس برای تامین این سوزن‌ها باید ۱۰۰تن سیمان بفروشیم.»

 

چه کسانی از ورشکستگی صنعت سیمان بهره میبرند؟

رئیس هیات‌مدیره سیمان زابل ادامه درباره اینکه چه کسانی از ورشکستگی صنعت سیمان بهره میبرند گفت: «چرا نباید این صنعت مانند صنایع دیگر سودآوری داشته باشد؟! حجم سرمایه‌گذاری آهک و گچ به مراتب از سیمان پایین‌تر است، اما سودآوری آنها با سیمان قابل مقایسه نیست. سرمایه‌گذاری برای کارخانه آجر نسوز نیز به مراتب از صنعت سیمان کمتر است. چرا این صنعت باید به مرحله احتضار برسد؟! چه کسی از این ماجرا سود می‌برد؟! 

در حالی که برای هر تن کلینکر ۲۲ دلار انرژی مصرف می‌شود، در بهترین حالت سیمان را ۱۴ دلار می‌فروشیم. یادتان باشد اگر کسی عنوان می‌کند که در خلیج‌فارس به نرخ ۲۵ دلار می‌فروشیم، مازاد این عدد نسبت به ۱۴ دلار به خاطر هزینه‌های حمل و همچنین هزینه کیسه‌های سیمان است؛ نه خود محصول.»

 

اثبات سهم ناچیز سیمان از قیمت ساخت

وی با انتقاد از نگاه منفی مسوولان به صنعت سیمان و آزادی عمل صنایع مرتبط گفت: «هر متر مکعب بتن حدود ۹۰۰ هزار تومان است؛ یعنی ۳۵۰ کیلو که هفت کیسه سیمان مصرف می‌شود و مابقی آن آب و شن و ماسه و احتمالا افزودنی است. این ۳۵۰ کیلو سیمان معادل ۱۵۰ هزار تومان است و ۷۵۰ هزار تومان دیگر ربطی به سیمان ندارد، اما مسوولان فریادشان به آسمان است که اگر سیمان گران شود، ساختمان هم گران می‌شود.

کف قیمتی که در بورس کالا در نظر گرفته‌اند، به هیچ وجه متناسب با هزینه‌های صنعت نیست؛ تاکنون هیچ تغییر مثبتی اتفاق نیفتاده است و از طرفی بسیاری از کارخانه‌ها که از نقاط مصرف به دور هستند و با اهداف صادراتی احداث شده‌اند، مشکل فروش پیدا کرده‌اند؛ چون خریدار در صورت خرید باید هزینه حمل و نقل بالایی تا مقصد پرداخت کند.

این کارخانه‌ها حتی  ۲۰درصد محصول عرضه شده را در بورس کالا نمی‌توانند بفروشند و از طرفی خارج از بورس هم فروش سیمان ممنوع شده است؛ بنابراین کارخانه‌ها به‌زودی با این روند دچار مشکل می‌شوند. امروز هر کیلوگرم سیمان ۳۶ تومان است. اصلا هیچ ماده‌ای در جهان به این ارزانی وجود ندارد. اساسا باورم این است که جریانی به صورت بسیار خزنده به دنبال نابودی صنعت سیمان است. به شخصه هم در حال برنامه‌ریزی هستم که از این صنعت خارج شوم.»

 

مهسا زرینی
- نویسنده
من مهسا هستم، محتوا نویس شرکت آسرون. از دوران مدرسه علاقه زیادی به داستان‌ داشتم؛ تا اینکه تصمیم گرفتم شغلم به نویسندگی مرتبط باشه. اگر دوست دارید راجب من بیشتر بدونید، صفحه لینکدین من رو دنبال کنید.
ارسال نظر جدید